Promotie: Modelstudie naar grootschalige weerpatronen en hun tropische herkomst

/ September 17, 2014/ IMAU, Ocean Circulation and Climate

Iris Manola verrichtte een modelstudie naar grootschalige weerpatronen die zich herhalen en standhouden, zogenaamde teleconnecties, en hun tropische herkomst. Teleconnecties hebben een grote invloed op natuur, mens en maatschappij. Ze kunnen vooral verklaard worden door de verspreiding van planetaire golven, zoals Rossby of Kelvin golven.

De belangrijkste atmosferische straalstromen kunnen dienstdoen als golfgeleider voor Rossby golven, omdat zij energie van een vortex bron kunnen opvangen en verplaatsen rond de wereld. Hierdoor veranderen weerpatronen en ontstaan teleconnecties. Manola onderzocht hoe verschillende aspecten van de straalstroom, zoals de straalsterkte, breedte en locatie, specifieke eigenschappen zoals het golfgetal en de amplitude van de gevangen zonale golven beïnvloeden. Zij analyseerde dit systematisch aan de hand van waarnemingen en het gebruik van een barotroop computer model van de atmosfeer.

Daarnaast onderzocht zij met het barotrope model de invloed van tropische en extratropische atmosferische mechanismen die leiden tot de vorming van de teleconnectie Noord Atlantische Oscillatie. Deze teleconnectie is de belangrijkste bron van atmosferische stromingsvariaties over de Noord Atlantische oceaan, Europa en Noord Amerika. Manola focuste hierbij op tijdsschalen van 10 – 60 dagen. Zij vond dat de tropische invloed een dempende uitwerking heeft op de Noord Atlantische Oscillatie.

De tropische Indische Oceaan laat duidelijke atmosferische stromingsvariaties zien die het klimaat niet alleen regionaal, maar ook op wereldschaal beïnvloedt. De Seychellen Dome in de zuidwestelijke Indische Oceaan is een regio waar het diepere koude water van de oceaan dicht onder het oppervlak ligt en relatief kleine windvariaties dit koude water aan het oppervlak kunnen brengen.

De variaties in het gebied van de Seychellen Dome lijken  een invloed te hebben op het klimaat van de Indische Oceaan en op verschillende teleconnecties. Manola onderzocht in detail de gevolgen van een ondiepe Seychellen Dome voor het gecombineerde atmosfeer-oceaan systeem  in numerieke simulaties met het state-of-the-art klimaatmodel EC-Earth. Zij vond dat de invloed van de Seychellen Dome zich inderdaad uitstrekt tot ver in de grote oceaan en mogelijk de timing van de belangrijke klimaatschommeling El Nino kan beïnvloeden.

Datum en tijd: 22/9/2014 10:30
Locatie: Acadeiegebouw, Domplein 29, Utrecht
Promovendus: Iris Manola
Faculteit: Faculteit Bètawetenschappen
Proefschrift: A modeling study of teleconnections and their tropical sources
Promotor 1: Will de Ruijter
Promotor 2: Wilco Hazeleger
Copromotor 1: Frank Selten