Sandra »

Sandra

Model calculations show the contribution of ice flow from the ice sheet to sea level rise

May 082013

Greenlandic ice flow causing substantial sea-level rise

Along with surface melting, iceberg calving into the ocean also contribute considerably to sea-level rise. The new model by Iranian researcher Faezeh Nick (Utrecht University) now provides much better insight into the future behaviour of large outlet glaciers in Greenland. The model reveals that the sea level will rise 4 to 9 cm by 2100 due to glacier dynamic alone. Together with colleagues from abroad, the Utrecht scientists are presenting their conclusions in the scientific journal Nature on 9 May.

Onderzoeker Faezeh Nick, Universiteit Utrecht Due to climate change, ice loss from the Greenland ice sheet and other glaciers has been accelerating. There are two possible causes of ice mass loss: the ice is melting (a great deal is known about this), and the glacier ice is flowing into the ocean. Until now, describing the latter process has been a problem for researchers. But now, by using her new model, climate researcher Faezeh Nick is able to quantify the ice flow of the Greenlandic outlet glaciers.

Greater share than expected
“The model shows that, as a result of the ice flow, Greenland’s total contribution to sea-level rise is 4 to 9 cm by 2100”, says Nick. “That is almost half of the total mass loss from Greenland. In particular, this means the lower limit of Greenland’s contribution is higher than the previous estimates.”

Features of the new model
“The most significant advantage of the new model is that it is able to simulate the current behaviour of outlet glaciers”, says Nick. The flow velocity of glaciers is affected by icebergs breaking off. The model considers how warmer atmosphere and ocean affect the glacier flow and calving, and how the shape of the ground beneath the ice controls the behaviour of the glacier.

Unique for the Netherlands
This research is a unique achievement by this young Iranian researcher, who has now been working in the Netherlands for ten years. Faezeh wrote this article on Greenland’s four major glaciers together with scientists from the Netherlands, Switzerland, England, Denmark, America and Belgium.

The most significant advantage of the new model is that it is able to simulate the current behaviour of outlet glaciers.

Faezeh Nick, Utrecht University

The model shows that, as a result of the ice flow, Greenland’s total contribution to sea-level rise is 4 to 9 cm by 2100.

Faezeh Nick, Utrecht University

Contribution to climate report
A new climate report is being published this autumn in which the contribution of the ice flow is being explicitly included for the first time, partly based on this article.

Publication
‘Future sea-level rise from Greenland’s major outlet glaciers in a warming climate’, Faezeh Nick and Roderik van de Wal, et al., Nature, 9 May 2013.

This research was made possible financially by the University of Utrecht, NWO the Knowledge for Climate programme, and by the EU funded programme Ice2sea.

Article in Trouw (in Dutch)

External links

	Faezeh Nick
	Roderik van de Wal
	Nature

Joint IEB and IMAU symposium: Where plants and climate meet

Uncategorized

May 022013

Dear colleagues,

We hereby invite you to the joint symposium of the Institute for Environmental Biology (IEB) and the Institute for Marine and Atmospheric research Utrecht (IMAU):

Where plants and climate meet

This event is held for all IMAU and IEB group members to get acquainted and inspire new collaborations. Group leaders will inform us about their group’s knowledge, research questions, and available skills and techniques. Examples of collaborations will get your thoughts going about how you could work together with ‘the people in the other building’. At the end of the meeting, we can split into groups to discuss possibilities or start drafting a proposal. So, save the date!

Event: IMAU-IEB symposium “Where plants and climate meet”

Date: Tuesday 28th of May 2013

Time: 9:00 – 14:00

Location: Kruyt building, room Z409

Lunch: free for participants

Please register by May 17th at the latest, so we can make sure coffee and lunch are ordered in the right amount. To register, simply send your name and affiliation to p.gankema@uu.nl. You can find the preliminary program below. Scientists from other institutes are also welcome!

The organizing committee,

Paulien Gankema

Elena Popa

Thomas Röckmann

———————————-

Programme

9:00 Welcome by Thomas Röckmann [6]

9:05 Interactions between plant volatiles and the atmosphere – Paulien Gankema [1]

9:25 Plant Ecophysiology in a dynamic world – Rens Voesenek [1]

9:40 Plants and albedo – Willem Jan van de Berg [4]

9:55 Biosphere-climate interactions – Henk Dijkstra [5]

10:10 Vegetation pattern formation – Vincent Yin [5]

10:30 – break -

10:45 Plant protection and environmental change – Corne Pieterse [2]

11:00 Understanding & predicting ecosystem functioning in a changing world – George Kowalchuk [3]

11:15 Atmosphere, biosphere and soils: intense interactions – Thomas Röckmann [6]

11:30 Remote sensing and global modeling of greenhouse gases – Sander Houweling [7]

11:45 Exchange of trace gases with the soil and water – Elena Popa /Sylvia Walter [6]

12:05 – break -

12:20 Plenary discussion / exchange of thoughts on possible collaborations

12:50 – lunch -

13:20 Discuss in small groups/pairs/bigger groups (depending on your own interest)

14:00 Tour of the Fytotron (plant growing facility) for those interested

Affiliations:

1. Plant Ecophysiology, Institute for Environmental Biology

2. Plant Microbe Interactions, Institute for Environmental Biology

3. Ecology and Biodiversity, Institute for Environmental Biology

4. Ice & Climate, Institute for Marine and Atmospheric Research Utrecht

5. Oceans & Climate, Institute for Marine and Atmospheric Research Utrecht

6. Atmospheric Physics and Chemistry, Institute for Marine and Atmospheric Research Utrecht

7. National Institute for Space Research (SRON)

Strong regional sea-level rise during the onset of Antarctic glaciation

IMAU, Ocean Circulation and Climate

Apr 222013

An international team of scientists discovered a surprisingly strong regional sea-level rise which occurred during the onset of Antarctic glaciation about 34 million years ago, while the global sea-level on average lowered. In an article, published today in Nature Geoscience, scientists of the Royal Netherlands Institute for Sea Research (NIOZ), Utrecht University and TU Delft explain why.

‘We already knew gravity has an important role by sea-level changes due to glaciation or deglaciation. But this is stunning,’ said Paolo Stocchi (NIOZ), leader of the international team of researchers of the article published today.

About 34 million years ago the climate at Antarctica changed from temperate without much ice to a polar climate. The ice-sheet grew geologically fast. Worldwide the sea-level dropped by 60-80 meters, since the water was distracted from the oceans, forming the first large ice-sheet on Antarctica. The researchers were surprised to find that the sea-level around Antarctica didn’t drop, but rose with about 150 meters.

This regional sea-level rise can be explained by combining several geophysical models. The weight of the growing ice-sheet lowered the Antarctic crust which in turn caused the uplift of the immediate surroundings, under water. But even more important is that the enormous mass of ice has a huge attraction (gravity) to the seawater. Mass attracts mass. Even today, there are immense regional differences in sea-level. It’s impossible to speak of a worldwide uniform sea-level rise or –fall.

Consequences for climate research
This finding can have large consequences for climate research in the geological past. And thereby also for future climate-scenarios. This study demonstrates that ice models and ocean currents that are based on worldwide uniform sea-level changes will be different from those based on regional-variable models. It marks the end of the often accepted assumption of uniform ‘eustatic’ sea-level changes in paleo-research.

This research is based on analyses of sediment cores near the coast of Antarctica during IODP-expedition 318 in 2010 with the Joides Resolution. In the Integrated Ocean Drilling Program (IODP) 25 countries are cooperating. This research is made possible by the Netherlands Organisation for Scientific Research (NWO). NWO pays for the Dutch membership of the European branch of IODP, ECORD, so Dutch scientists are able to participate in these kind of expeditions.

More information:
Paolo Stocchi, NIOZ, +31 6 20 91 70 78
Bert Vermeersen, NIOZ & TU Delft, +31 6 51 45 47 55
Henk Brinkhuis, NIOZ & UU, +31 222 369 366, +31 6 52 65 26 89
Nienke Bloksma, NIOZ Communication, +31 222 369 460, +31 6 53 49 47 14

Thomas Röckmann EAG Distinguished Lecturer 2013

Atmospheric Physics and Chemistry, IMAU

Apr 182013

The European Association of Geochemistry started its Distinguished Lecture Program in 2011 and it currently focuses on Central and Eastern Europe. This program aims to introduce and motivate scientists and students located in under-represented regions of the world to emerging research areas in geochemistry.

No photo available

Thomas Röckman is selected to be the EAG Distinguished Lecturer for 2013.

The distinguished lecturer is selected each year based on a combination of outstanding research contributions to geochemistry and the ability to clearly communicate these contributions to a broad audience. Read more.

Voorstel ALW open Programma van Michiel van den Broeke goedgekeurd

Uncategorized

Apr 112013

Modelling the Greenland perennial firn aquifer in past, present and future
Prof. dr. M.R. van den Broeke, UU
De ijskap van Groenland, groot genoeg om wereldwijd de zeespiegel met 7 m te laten stijgen, smelt in versneld tempo, en draagt voor ongeveer een kwart bij aan de huidige wereldwijde zeespiegelstijging. Recent is een enorm (20 km3) reservoir van vloeibaar water ontdekt in de firn van Groenland, de laag van samengedrukte sneeuw die de ijskap bedekt. Het is onbekend of dit reservoir een permanent onderdeel van ijskap is, of dat het gedurende de laatste warme periode is ontstaan en in de toekomst in volume zal groeien. In dit project zoeken we antwoorden op deze vragen, gebruik makend van de meest recente modellen en methoden.

Promotie: Modellen voor de grootschalige oceaancirculatie zijn niet altijd complex genoeg

IMAU, Ocean Circulation and Climate

Mar 122013

De grootschalige circulatie in de Atlantische Oceaan is deels verantwoordelijk voor het relatief milde klimaat van west Europa. Eenvoudige conceptuele modellen geven aan dat deze circulatie bijzonder gevoelig is voor veranderingen in de hoeveelheid zoet water die de oceaan ontvangt (door onder andere neerslag, verdamping en rivierwater). Door een gebrek aan directe observaties die deze theorie zouden kunnen bevestigen, kan alleen met numerieke modellen van de oceaan beoordeeld worden hoe sterk de genoemde gevoeligheid is. Aangezien de rekenkracht van computers beperkt is, moeten bij het opstellen van deze modellen concessies gedaan worden ten aanzien van de complexiteit. Daarom is het van belang te weten of de wijze waarop bepaalde processen in een model worden weergegeven, het gedrag van het model op fundamentele manier beïnvloeden. Deze vraag staat centraal in het proefschrift waarop Matthijs den Toom op 20 maart 2013 promoveert.

Een hoofdstuk in het proefschrift is gewijd aan de weergave van de oceaan-atmosfeer interactie in een oceaanmodel. Het blijkt dat schattingen van de gevoeligheid voor zoet water niet fundamenteel veranderen als in plaats van een statisch atmosfeermodel, een atmosfeermodel wordt gebruikt dat reageert op veranderingen in de oceaan. In de andere drie hoofdstukken wordt duidelijk dat het gedrag van het oceaanmodel wel sterk afhangt van de representatie van oceanische mengprocessen. Den Toom richt zich hierbij zowel op horizontale menging door wervels als op verticale menging door convectie. Zijn bevindingen wijzen erop dat huidige klimaatmodellen mogelijk onnauwkeurige schattingen geven van de gevoeligheid van de grootschalige circulatie voor zoet water.

Datum en tijd:	20/3/2013 12:45
Locatie:	Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht

Promovendus:	Matthijs den Toom
Faculteit:	Faculteit Bètawetenschappen
Proefschrift:	Thermohaline feedbacks in ocean-climate models of varying complexity
Promotor 1:	Prof. dr. Henk Dijkstra

Canadese ijskappen zullen steeds sneller afsmelten

Ice and Climate, IMAU

Mar 042013

De ijskappen van Canada zullen de komende eeuwen steeds sneller afsmelten. Aan het einde van deze eeuw kan al 20% van het ijs verdwenen zijn. Dat zou een extra zeespiegelstijging van 3,5 cm betekenen. Dit blijkt uit onderzoek van meteorologen van de Universiteit Utrecht in samenwerking met het KNMI en Amerikaanse collega’s. De resultaten zijn gepubliceerd in Geophysical Research Letters.

De onderzoekers ontwikkelden een klimaatmodel voor de Noord-Canadese eilandengroep waarmee ze het smelten en aangroeien van de ijskappen kunnen simuleren. Het model bleek de gemeten waarden over de afgelopen tien jaar goed te voorspellen. Vervolgens gebruikten zij het model om te bepalen welk effect de opwarming van de aarde op de Canadese ijskappen zal hebben.

Onomkeerbaar

Het allerbelangrijkste wat dit onderzoek laat zien is dat het afsmelten van de ijskappen onomkeerbaar is, stelt meteoroloog en eerste auteur dr. Jan Lenaerts (Universiteit Utrecht). ‘Ook als we ervan uitgaan dat het met de opwarming van de aarde wel meevalt, is een forse afname van het ijs zeer waarschijnlijk. De kans dat het ijs weer aangroeit, is uiterst klein.’

Zelfversterkend effect

Belangrijke oorzaak van die onomkeerbaarheid is dat het smelten van de sneeuw op de toendra en het zee-ijs rond de ijskappen de opwarming in de regio verder versterkt. De sneeuw en het zee-ijs reflecteren veel zonlicht. Als die verdwijnen, wordt een groot deel van het zonlicht geabsorbeerd door het land en de zee en stijgt de temperatuur ter plekke significant. Zo is in het scenario waarbij aan het einde van deze eeuw 20% van de Canadese ijskappen verdwenen is, de mondiaal gemiddelde temperatuurstijging 3 graden. Rond de Canadese ijskappen is dit dan echter 8 graden. Dit scenario is niet extreem, benadrukt Lenaerts.

Zeespiegelstijging

De Canadese ijskappen vormen na Groenland en Antarctica het grootste ijsvolume ter wereld. Als deze ijskappen volledig afsmelten, stijgt de zeespiegel wereldwijd gemiddeld met 20 centimeter. Sinds 2000 is de temperatuur in dit gebied met 1 tot 2 graden gestegen en is al een forse afname van het ijsvolume waargenomen.
Als aan het einde van deze eeuw een kwart van de ijskappen gesmolten zou zijn, levert dat een extra zeespiegelstijging van 3,5 cm op. Extra, want ook het ijs op Groenland en Antarctica smelt af. ‘De meeste aandacht gaat – terecht – uit naar Groenland en Antarctica, omdat dit de grootste ijsvolumes zijn. Wij laten nu echter zien dat de Canadese ijskappen zeker meegenomen moeten worden in de voorspellingen’, aldus co-auteur prof.dr. Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht.

Publicatie

Irreversible mass loss of Canadian Arctic Archipelago glaciers
Jan T. M. Lenaerts*, Jan H. van Angelen*, Michiel R. van den Broeke*, Alex S. Gardner, Bert Wouters, Erik van Meijgaard
Geophysical Research Letters, DOI: 10.1002/grl.50214

*Onderzoekers van het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek (IMAU) van de Universiteit Utrecht.

Dit onderzoek is mede gefinancierd door Ice2Sea, een onderzoeksprogramma van Europese Unie. Doel van Ice2Sea is meer inzicht te krijgen in de zeespiegelstijging als gevolg van het afsmelten van ijs.

De publicatie van dit onderzoek leidde tot artikelen in de Volkskrant, berichten in het Leidsch Dagblad en de Times Colonist en veel berichten op (internationale) nieuwssites, waaronder die van de BBC en the Washington Post en van eos Wetenschap.

Promotie: Effect sneeuwdrift op ijskappen Antarctica en Groenland bepaald

Ice and Climate, IMAU

Feb 052013

Jan Lenaerts laat in zijn promotieonderzoek zien dat sneeuwdrift een belangrijke impact heeft op de oppervlaktemassabalans (OMB) van de ijskappen op Antarctica en Groenland. Dit inzicht betekent een verkleining van de onzekerheid in de OMB. Deze verkleining is belangrijk omdat zo nauwkeuriger de bijdrage van Groenland en Antarctica aan de hedendaagse en toekomstige stijging van de mondiale zeespiegel kan worden bepaald.

Gedurende de lange, extreem koude winters waait er vaak een harde wind over de ijskappen. Die wind zorgt ervoor dat sneeuwdeeltjes in de atmosfeer terechtkomen, waardoor ze makkelijk kunnen sublimeren (rechstreeks overgaan van sneeuw in waterdamp), of kunnen worden getransporteerd. Dit effect, sneeuwdrift genoemd, werd tot nu toe vaak verwaarloosd in studies naar het klimaat van ijskappen. Lenaerts heeft dit nu in kaart gebracht met een regionaal klimaatmodel.

Zijn resultaten laten zien dat sneeuwdrift een frequent fenomeen is op de ijskappen, met name op de Zuidpool. In de kustgebieden van Oost-Antarctica treedt het zelfs in meer dan 50% van de tijd op.Met name sneeuwdriftsublimatie levert een signifante bijdrage aan de totale OMB van Antarctica. Het verklaart in totaal 75% van het oppervlaktemassaverlies. Jaarlijks wordt ongeveer 6% van de neerslag weggesublimeerd door sneeuwdrift, wat neerkomt op 165 Gigaton (165 x 10¹² kg).

Het transport van sneeuw door de wind heeft lokale depositie of erosie van sneeuw tot gevolg, maar het netto-effect op de ijskap-OMB is verwaarloosbaar.

Op Groenland is sneeuwdrift, door het warmere klimaat en lagere windsnelheden, wat minder belangrijk.

Datum en tijd:	11/2/2013 16:15
Locatie:	Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht

Promovendus:	Jan Lenaerts
Faculteit:	Faculteit Bètawetenschappen
Proefschrift:	Drifting snow climate of the Antarctic and Greenland ice sheets
Promotor 1:	Prof. Dr. M.R. van den Broeke

Peter Kuipers Munneke nieuwe weerman voor de NOS

IMAU

Feb 052013

Peter Kuipers Munneke wordt de nieuwe weerman van de NOS. Na de screentest die de NOS in november hield op de Wageningen Universiteit en de daarop volgende tests en sollicitatierondes, kwam hij als weerpresentator uit de bus.

Peter Kuipers Munneke start op 1 maart bij de NOS. De eerste weken zal hij achter de schermen worden ingewerkt; vanaf april is hij op televisie te zien. Met zijn komst is het NOS-weerteam weer op volle sterkte.

Naast zijn werk als weerman blijft Kuipers Munneke als onderzoeker verbonden aan het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek Utrecht (IMAU) van de Universiteit Utrecht. Lees meer.

Dear reader

IMAU

Feb 042013

My 5-year-old son loves anything that has to do with dinosaurs, the planets and outer space. Consequently this also affects my own perception of life. The image of Earth as a globe floating through the infinity of space, makes me realize how small and fragile we are. “This is our home and this is all we’ve got” Scott Carpenter, Mercury 7 astronaut, said in 1992.
The Earth’s climate is changing and this will affect life on our planet.

Since ancient times wise (wo)men have tried to predict our future climate. Natural scientists, as they were called, were very closely connected to nature and they based their advice and predictions mostly on (early) signs from nature. Nowadays experts from all over the globe try to predict natural and human-induced climate changes by using ancient data.
In this edition of the IMAU Newsletter, IMAU scientists present research involving data from the last 2,000 to 65 million years.

Past, present, future. Will dinosaurs ever reappear? I will leave these predictions to the real scientists.

Enjoy reading their findings.

Sandra Tap
Manager IMAU

Henry De la Beche’s cartoon “Awful Changes”, ridiculing Charles Lyell’s theory that geological and biological history were cyclical and that ancient life forms would again walk the earth (from Wikipedia).

Older Entries